Mitos e lendas sobre as vacinas

A continuación un vídeo explicativo sobre algúns mitos frecuentes das vacinas explicadas por Pablo Linde, máis concretamente do seu canal de YouTube

Controversia das vacinas

Malia os seus beneficios en canto á prevención de enfermidades, existiron e aínda hoxe existen movementos antivacinas fundamentados en premisas como que non curan as enfermidades dun xeito real, que poden provocar a enfermidade que intentan previr ou que conlevan efectos secundarios.

Unha das principais bazas antivacinas é o uso do tiomersal, un derivado do mercurio que desde 1930 se usa como método conservante das vacinas. Se ben é certo que en Europa e Estados Unidos está case por completo eliminado, non son poucos os que o relacionan con trastornos do desenvolvemento como retraso na linguaxe, autismo e mesmo hiperactividade. O certo é que non existen estudos que demostren a toxicidade deste composto pero, debido á preocupación cidadá procedeuse ao seu retiro.

Cabe destacar que é un movemento máis ben minoritario e a efectividade das vacinas é innegable, con exemplos como o da erradicación da viruela mediante a vacinación masiva, afectando antes disto a 1 de cada 7 nenos en Europa, entre outros exemplos.

Os novos tipos de vacinas

En entradas anteriores xa comentaramos os tipos actuais de vacinas pero, aínda máis, existen tipos en fase experimental que poderían aportar a solución a enfermidades que non teñen cura na actualidade ou mesmo supoñer unha alternativa mellor ás xa existentes.

-Polisacarídicas: baséase na existencia de polisacáridos (un tipo de glúcidos) con propiedades inmunitarias localizados na membrana externa de determinadas bacterias. Estos, ao poñerse en contacto con algunhas proteínas, teñen a capacidade de ser recoñecidos polo organismo como un antíxeno, xerando así anticorpos.

-Vector recombinante: basease na combinación da fisioloxía (o corpo) dun determinado microorganismo co ADN doutro xerando así inmunidade contra enfermidades que tengan procesos de infección complexos.

-Vacina de ADN: consiste na introdución de ADN de bactrias ou virus infecciosos nas células dun organismo como podería ser o humano ou dalgún outro animal. Isto provoca o recoñecemento dese "ADN extraño" e ataca tanto á proteína producida como ás células infectadas, tendo así inmunización para cando sexa o propio patóxeno o que esté dentro do organismo.

Tipos de vacinas

Hay cinco tipos de vacinas principalmente, son os seguintes:

-Inactivadas: son as compostas por microorganismos debilitados con calor ou compostos químicos. A inmunidade producida por estas vacinas é menor do normal xa que eses microorganismos debilitados non teñen a capacidade de reproducirse, o que conleva a necesidade de varias dosis para mantela. Son exemplos deste tipo as vacinas de hepatite A e peste bubónica.

-Vivas atenuadas: son as compostas por microorganismos criados baixo unhas determinadas condicións que diminúen as súas condicións patóxenas. Esta inmunidade é máis duradeira que a das anteriores debido a que as bacterias ou virus aínda conservan a súa estrutura. O risco destas vacinas é a posibilidade de provocar a enfermidade en persoas cun sistema inmunitario en mal estado. Son exemplos deste tipo a das papeiras e a do sarampión.

-Toxoides: nos casos onde a enfermidade é provocada por compoñentes provintes do microorganismo e non polo microorganismo en si, pódense suministrar directamente de maneira inactivada. É o caso do tétanos, por exemplo.

-Acelulares: consisten nunha mezcla de compoñentes purificados do patóxeno contra o que se quere inmunizar que pode constar de proteínas fortemente inmunoxénicas e incluso toxoides. Un exemplo desto sería a da tos ferina.

-Recombinantes de subunidade: consiste na introdución dun xen que habilite a produción dun antíxeno inmunolóxico nun microorganismo produtor. A función deste será producir grandes cantidades dese antíxeno para despois utilizarse na vacina. Un exemplo disto sería na vacina da hepatite B.

As diferentes vacinas

Ao xa ter falado das vacinas, introducimos a cronoloxía destas según o seu ano de descubrimento:

1796: viruela
1879: diarrea crónica intestinal grave
1882: rabia
1890: tétanos e difteria
1897: peste
1927: tuberculosis
1937: febre amarela e tifus
1964: sarampión
1967: paperas
1974: varicela
1977: neumonía
1978: meninxite
1981: hepatite B
1992: hepatite A
2005: virus do papiloma humano
2009: gripe A

Aquí non figuran todas as vacinas descubertas tan só algunhas delas que caben destacar pola súa importancia e tampouco figuran as de fase experimental como a da Hepatite C descuberta en 2009.

Orixe das vacinas

Todos algunha vez temos obtido beneficios das vacinas, xa que nos proporcionan inmunidade contra determinadas enfermidades que doutro xeito poderían chegar a ser graves para nós.

Pois ben, algo que puidera parecer tan moderno como isto, xa foi usado na China e na India ao redor do ano 200 a.C., vacinandose contra a viruela mediante a administración por vía nasal de fragmentos de pústulas secas moídas.

Xa no ano 1796, durante a epidemia de esta enfermidade en Europa, un médico rural inglés chamado Edward Jenner, observou que as leiteiras ocasionalmente contraían unha especie de "viruela de vaca" ou "viruela vacuna" que as facía inmunes contra a cepa común e máis mortal desta. Comprobouse que a viruela de vaca era unha variante leve da outra.

Sería en 1881 caqndo Louis Pasteur introduciría oficialmente os termos vacina e vacinación  (provintes de "vaca") como referencia e homenaxe ao seu primeiro descubridor.

Edward Jenner